De tulp als investering? Geschiedenis van de grootste speculatiebubbel ter wereld

Wereldwijd staat de tulp bekend als nationaal symbool voor ons kikkerlandje. De kleurrijke bloemen zijn razend populair en de bloeiende bollenvelden trekken ieder jaar veel bekijks. Toch is de tulp bij lange na niet zo populair als in de zeventiende eeuw. Investeerders rolden over elkaar heen om tulpen te bemachtigen en er ontstond een ware tulpenmanie onder handelaars. 

Dwaze tulpenhandel in de Gouden Eeuw

Tussen 1634 en 1637 werd er volop gespeculeerd: Tulpenbollen waren gouden handel en hét product om nu in te investeren. Het duurde niet lang of de prijzen van de tulp schoten de pan uit. Tulpenbollen werden verkocht voor bedragen die hoger waren dan het salaris van een ervaren vakman. Zelfs in opties op tulpen die nog in de grond zaten werd gespeculeerd. Men droomde van snelle rijkdom.

Een grote economische bubbel

Wie het van een afstand bekeek zou gedacht kunnen hebben dat investeerders hun verstand hadden verloren. Nooit eerder in de wereldgeschiedenis beschreven economen zo’n speculatiegolf. De term ‘tulpenmanie’ zou hierdoor nog vaak gebruikt worden als metafoor voor een grote economische bubbel.

Bizarre prijzen

De Hollandse tulp ging tijdens het hoogtepunt van de tulpenmanie voor bizar hoge prijzen over de toonbank. Terwijl er door handelaren nog steeds gespeculeerd werd, keerde het gewone volk zich tegen hen. Er werden pamfletten gemaakt waarin handelaars als zondaars werden aangesproken. Burgers zagen speculatie in die tijd als gokken en waarschuwden voor deze verdere handelspraktijken. 

Een anonieme schrijver uit Hoorn schreef in zijn pamflet in 1936 dat de paars-witte papegaaitulp Viceroi  tulp op dat moment evenveel waard was als 4 karrenvrachten rogge, 8 vette varkens, 4 vette ossen, 12 dikke schapen, 2 vaten wijn, 2 karrenvrachten tarwe, 4 vaten bier, 1000 pond kaas, 2 tonnen boter, een zilveren kelk, een bed, een aantal kledingstukken én een schip om deze vracht in te vervoeren. Bizar!

De bubbel knapt

Het einde van de gekte kwam in zicht toen bleek dat veel floristen tulpen hadden verkocht die zij niet bezaten, aan kopers die daar helemaal geen geld voor hadden. De bel knapte en de tulpenhandel stortte in. Als typisch Nederlands product kwam de tulp de crash wel weer te boven, maar de tulpenmanie was voorgoed voorbij.

Business, Geschiedenis ·
Ik hou van het leven. Ik heb zeer brede interesses, maar een bijzondere passie voor kunst en geschiedenis. Zij die de geschiedenis niet kennen, zijn gedoemd die te herhalen! Ik lever sinds juni 2020 bijdragen voor deze website.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Waarom herhaalt de geschiedenis zich?

Geschiedenis

Het lijkt zo logisch om te leren van je fouten. Een ezel stoot zich immers geen twee keer aan dezelfde steen? Toch lijkt dat vooral van toepassing op kleine, persoonlijke incidenten. Wanneer het gaat om zaken op landelijk of zelfs wereldwijd niveau, blijkt het een stuk lastiger. En dat heeft grote gevolgen…

Steeds dezelfde valkuilen

Misschien komt het doordat we zelf niet alles hebben meegemaakt. Of doordat we de verhalen over vroeger niet écht begrijpen. Zonde, want wanneer een dieper besef ontbreekt, trappen we vroeg of laat onvermijdelijk weer in dezelfde valkuil als onze voorgangers deden.

Kennis van de geschiedenis

De bekende schrijver en filosoof George Santayana (1863-1952) zei het lang geleden al: “Wie de geschiedenis niet kent, is gedoemd deze te herhalen”. En zo is het helaas maar net. Het interpreteren van problemen in de samenleving vereist kennis van het verleden. Geen rijtjes met jaartallen die je leerde op de middelbare school, maar echte kennis van hoe het leven toen was.

Geschiedenis

Desastreuze gevolgen

Onvrede onder de bevolking, machtsstrijd tussen grote spelers op de arbeidsmarkt of tussen leiders onderling, agressie op straat en de roep om politieke verandering; het is allemaal al eerder de revue gepasseerd. Op sommige momenten in de geschiedenis zelfs met desastreuze gevolgen, want ook toen leerde men niet van hun voorgangers. Had men beter opgelet, dan had wellicht de tweede wereldoorlog voorkomen kunnen worden. Of hij had veel eerder gestopt kunnen zijn. Als we ons richten op het hier en nu: wat dacht je van de felle discussies over onderwerpen als coronaregels of Black Lives Matter, die nu de headlines lijken te domineren? 

Samen verantwoordelijk

Met het bovenstaande in het achterhoofd is er regelmatig kritiek op onze politieke leiders. H.W. de Nie schreef daarover: “Als je echt langetermijnpolitiek wilt bedrijven, moet je de vergelijkbare gebeurtenissen en hun verstrekkende gevolgen uit het verleden kennen en bestudeerd hebben.” Maar ook als bevolking kunnen we deze les ter harte nemen om beter in te spelen op wat er in de samenleving gebeurd. We zijn immers met elkaar verantwoordelijk voor het reilen en zeilen van onze maatschappij en hebben allemaal baat bij vrede en welvaart.

Doorbreek de cirkel

Kunnen we met kennis van de geschiedenis de realiteit altijd een stap vóór blijven? Dat zou mooi zijn, maar het is niet helemaal realistisch. Specifieke tijden zullen immers altijd ook vragen om specifieke oplossingen. Maar door te kijken naar de grote lijnen, kunnen we wel een beetje voorspellen wat een bepaalde oplossing voor gevolgen gaat hebben.

Feiten en persoonlijke verhalen uit de geschiedenis geven context aan situaties waar we veel van kunnen leren. Als we tenminste bereid zijn om écht te kijken hoe het zat. Zo lang we dat niet doen, kun je er op rekenen dat de geschiedenis zich zal blijven herhalen. Niet altijd exact hetzelfde, maar wel vanuit eenzelfde tendens.

Geschiedenis

Waren Mozart en Salieri echt rivalen, zoals in de film Amadeus?

Als je de film Amadeus hebt gezien, dan zou je denken dat de componisten Mozart en Salieri de grootste vijanden waren. Maar in hoeverre is dit op waarheid gebaseerd? Stonden de muzikanten elkaar werkelijk naar het leven?

Een muzikale film over Mozart

In Amadeus, beste film-winnaar uit 1984, zie je een verhaal dat is gebaseerd op het leven van componist Wolfgang Amadeus Mozart. Eén van ‘s werelds grootste musici allertijden. De film was destijds een grote hit en werd genomineerd voor maar liefst 11 oscars. De film won er uiteindelijk 8, onder andere voor Beste Film, Beste Acteur (F. Murray Abraham) en Beste Scenario. De rol van Mozart werd gespeeld door Tom Hulce. Zijn rivaal Salieri werd vertolkt door F. Murray Abraham.

Vriend of vijand?

Hoewel de film echt gaat over het leven van Mozart, heeft de schrijver wel veel vrijheid genomen om er een eigen draai aan te geven. Een hoog oplopende rivaliteit maakt de film extra spannend. In de film zie je Mozart als labiel en vulgair supertalent. De Weense hofcomponist Salieri is neergezet als een jaloerse man, die Mozart manipuleert, uitput en misschien zelfs verantwoordelijk is voor zijn dood. Een beschuldiging die de kijker aan het denken zet. Is dit werkelijk zo gegaan?

Een onterechte beschuldiging

Volgens muziekhistorici valt het allemaal wel mee. Dat er rivaliteit tussen de twee componisten was, mag duidelijk zijn. Maar niet in deze extreme mate. Wanneer je op zo’n hoog niveau presteert, is er altijd jaloezie. Toch was er tussen Mozart en Salieri ook wederzijds respect. De musici werkten onder andere samen aan ‘per la ricuperata salure di Ofelia’, dat in 1785 in Tsjechië werd teruggevonden. Salieri was daarnaast een tijdje de leraar van Franz Xavier, de zoon van Mozart, en hij was ook aanwezig op de begrafenis van zijn zogenaamde rivaal. De geruchten dat hij Mozart vergiftigd zou hebben, deden Salieri groot verdriet.